هەموو شارێک بەپێی ئەوەی کە چەندە خێرا گەرم دەبێتەوە ڕیزبەندی کراوە: ڕەوتی پلەی سەدی لە هەر دە ساڵێکدا لە ماوەی ساڵانی ١٩٤٠-٢٠٢٥. بەدوای هی خۆتدا بگەڕێ.
لە هەر ڕیزێکدا: گەرمبوونی کۆی گشتی لە ساڵی ١٩٤٠ەوە، و چەند جار ڕێژەی تێکڕای شارەکانی جیهان گەرم دەبێتەوە (٢x = دوو هێندە خێراترە).
دوو دیدگا بۆ هەمان شوێن: گەرمبوونەوە لە سەرانسەری تۆماری تەواودا، و ڕێژەی مۆدێرن (لە ساڵی 1975ەوە) کە IPCC و WMO ئاماژەی پێدەکەن - ئەوە نوقمبوونی فێنک و سارد و سڕی ناوەڕاستی سەدەی ئایرۆسۆڵ بەجێدەهێڵێت کە ڕەوتێکی تۆمارکراوی تەواو بەرزتر دەکاتەوە.
| # | شار | وڵات | °C / دەیە |
|---|
هیچ شارێک لەگەڵ ئەو گەڕانەدا ناگونجێت.
تەنها ئەو شارانە ڕیزبەندی کراون کە 10+ساڵ تۆماریان هەیە و وڵاتێکی ناسراویان هەیە، بۆیە چەند شوێنێک کە داتای کەمیان هەیە هێشتا ڕیزبەندی نەکراون.
هەموو وڵاتێک بەو پێیە ڕیزبەندی کراوە کە شارەکانی بە تێکڕا چەندە خێرا گەرم دەبنەوە: ڕەوتی پلەی سەدی لە هەر دەیەیەکدا لە ماوەی ساڵانی ١٩٤٠-٢٠٢٥. بەدوای هی خۆتدا بگەڕێ.
لە هەر ڕیزێکدا: گەرمبوونی کۆی گشتی لە ساڵی ١٩٤٠ەوە، و چەند جار ڕێژەی تێکڕای شارەکانی جیهان گەرم دەبێتەوە (٢x = دوو هێندە خێراترە).
دوو دیدگا بۆ هەمان شوێن: گەرمبوونەوە لە سەرانسەری تۆماری تەواودا، و ڕێژەی مۆدێرن (لە ساڵی 1975ەوە) کە IPCC و WMO ئاماژەی پێدەکەن - ئەوە نوقمبوونی فێنک و سارد و سڕی ناوەڕاستی سەدەی ئایرۆسۆڵ بەجێدەهێڵێت کە ڕەوتێکی تۆمارکراوی تەواو بەرزتر دەکاتەوە.
| # | وڵات | شارەکان | °C / دەیە |
|---|
هیچ شارێک لەگەڵ ئەو گەڕانەدا ناگونجێت.
وڵاتەکەت چۆن گەرم دەبێت؟
داشبۆردەکەی کەشوهەوای جیهانی و ناوچەیی
هەمان هێڵکارییەکان، لە سەرانسەری جیهان و بەپێی ناوچەی کەشوهەوای پانی لە سەرانسەری شارەکانی 20,893 کۆکراونەتەوە. بەهاکان ناتەواوی پلەی گەرمین: هەر شارێک لە بەرامبەر ئاسایی خۆی لە ساڵی ١٩٦١-١٩٩٠، پاشان بە تێکڕا.
ناتەواوی پلەی گەرمی ساڵانەی نەرمکراوی هەر ناوچەیەک لە بەرامبەر ئاسایی ساڵی ١٩٦١-١٩٩٠. سەرکەوتنێکی بەرزتر واتە گەرمبوونی خێراتر.
ساڵانە بە بەراورد بە تێکڕای ساڵی ١٩٦١-١٩٩٠: داری سوور گەرمتر، شین ساردتر. گۆڕانکاری لە زۆربەی شینەکانەوە بۆ زۆربەی سوورەکان گەرمبوونەوەکە.
ساڵانە یەک هێڵ، ڕەنگەکەی بەهۆی جیابوونەوەی لە تێکڕای ساڵی ١٩٦١-١٩٩٠: فێنککەرەوەی شین، گەرمکەرەوەی سوور. گواستنەوە لە شینەوە بۆ سوور گەرمبوونەوەیە.
هەمان تۆڕ، بەڵام هەر مانگێک بەرامبەر بە ئاسایی خۆی 1961-1990 دەپێورێت، بۆیە تەنها گۆڕانکارییەکە نیشان دەدات (سوور گەرمترە لە ئاسایی، شین فێنکتر)، خولی وەرزی لابراوە.
دوو شار بەراورد بکە
هەر کێشەیەک ناتەواوی ساڵانەی ئەو شارەیە بەرامبەر بە هێڵی بنەڕەتی خۆی لە ساڵی ١٩٦١-١٩٩٠، بۆیە ئەو شوێنانەی کە کەشوهەوای جیاوازیان هەیە بە شێوەیەکی دادپەروەرانە بەراورد دەکرێن.
ئەمە چۆن کاردەکات
چۆن داتاکانی پشت ئەم هێڵکاریانە کۆکراونەتەوە، و ژمارەکان مانای چییە.
ئەم سایتە چی پیشان دەدات؟
چۆن شارە گەورەکانی جیهان لە ساڵی ١٩٤٠ەوە گەرم بوون، هەموو شارێک ڕەوتی پلەی گەرمی درێژخایەنی خۆی بەدەست دەهێنێت، گەرمبوونی لە ساڵی ١٩٤٠ەوە، شێوازی دەیە بە دەیە و پلەی خۆی لە نێوان هەموو شارە داپۆشراوەکاندا بەدەست دەهێنێت.
داتاکان لە کوێوە دێن؟
API ی کەشوهەوای مێژوویی Open-Meteo، کە خزمەت بە شیکاری دووبارەی کەشوهەوای ERA5 دەکات کە لەلایەن ECMWF و Copernicus بەرهەم هێنراوە. بەخۆڕاییە و بێ کلیلە. هەر شارێک مامناوەندی ڕۆژانەی پلەی گەرمی هەوای نزیک ڕووی زەوی (هەوای نزیکەی ٢ مەتر لە سەرووی زەویەوە، بەرزی ستانداردی کەشناسی) لە شوێنی خۆیدا بەکاردەهێنێت، لە ١ ژانویە ١٩٤٠ تا دوایین ساڵی ڕۆژمێری تەواو.
"شیکاری دووبارە" چییە؟
بنیاتنانەوەی فیزیکی یەکگرتووی کەشوهەوای ڕابردوو: مۆدێلێکی کەشوهەوا بەهۆی تێبینییە مێژووییەکانەوە (وێستگە، کەشتی، باڵۆن، مانگی دەستکرد) سنووردارە بۆ بەرهەمهێنانی پلەکانی گەرما لە هەموو شوێنێک لەسەر تۆڕێکی ئاسایی (نزیکەی 25 کم)، تەنانەت لەو شوێنانەی کە هیچ وێستگەیەک هەرگیز وەستاو نەبووە. ئەو شێوازە ستانداردەیە کە زانایانی کەشوهەوا لێکۆڵینەوە لە گۆڕانکاری درێژخایەن دەکەن.
بۆچی پێش ساڵی ١٩٤٠ هیچ داتایەک نییە؟
ERA5، ئەو شیکارییە دووبارەیەی کە ئەم ماڵپەڕە بەکاری دەهێنێت، لە ئێستادا دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1940 (ECMWF وردە وردە درێژی دەکاتەوە بۆ دەیەکانی پێشوو). هەروەها دەستپێکردنی ساڵی ١٩٤٠ هەمان تۆماری بەردەوامی نزیکەی ٨٥ ساڵە بە هەموو شارێک دەبەخشێت، کە ئەوەندە درێژە بۆ پێوانەکردنی ڕەوتێکی بەهێزی گەرمبوونەوە. داتاکانی پێشووتر بەڕاستی بوونیان هەیە (شیکاری دووبارەی سەدەی بیستەمی NOAA درێژدەبێتەوە بۆ ساڵی ١٨٣٦، و چەند وێستگەیەک تۆماری فرە سەدەیییان هەیە)، بەڵام لەسەر چاودێریکردنی کەمتر و پێش مانگی دەستکرد وەستاوە و نادڵنیایی گەورەتر هەڵدەگرێت، بۆیە لێرەدا تێکەڵ بە زنجیرەی ERA5 نەکراوە: شێوازەکان و مەودای هەڵەکان جیاوازن. لەو شوێنەی کە بەڕێکەوت شارێک یەکێک لەو تۆمارە درێژانەی بەدەستەوەیە، لاپەڕەکەی ناوی لێناوە.
چۆن هێڵکارییەکان بخوێنمەوە؟
ئەوانەی دووبارە دەبنەوە ڕێزمانێکی سادەیان هەیە. هێڵکاری ڕووبەری دەیە و هێڵەکانی گەرمبوونەوە هەر دەیەیەک بە بەراورد لەگەڵ تێکڕای ساڵی ١٩٦١–١٩٩٠ نیشان دەدەن: شینێکی فێنک لە خوارەوەی، سووری گەرم لە سەرەوەی، بۆیە ڕاکردنێکی سوور بۆ لای ڕاست گەرمبوونی ئەم دواییە. ڕەوتێک لە پلەی گەرمی °C / دەیە ئەوەیە کە شوێنێک چەندە خێرا گەرم دەبێت؛ کۆی گشتی لە ساڵی ١٩٤٠ەوە ئەوەیە کە بە گشتی چەندە گەرم بووەتەوە. هەروەها هەر هێڵکارییەک لە ژێرەوە کورتە نووسینێکی هەیە کە ڕوونی دەکاتەوە کە چی نیشان دەدات.
ڕەوتی دەیەی °C / واتای چییە؟
مەودای هێڵی ڕاست بە تێکڕای پلەی گەرمی هەر ساڵێکدا لە ساڵی ١٩٤٠ تا ئەمڕۆ دەگونجێت، کە بە پلەکانی گەرمبوونەوە لە هەر دە ساڵێکدا دەربڕدراوە. شارێک لە پلەی گەرمی +0.3 °C/دە ساڵدا نزیکەی 2.5 °C گەرم بووەتەوە لە ماوەی ~85 ساڵدا.
ناتەواوییەکانی دەیە و هێڵەکانی گەرمبوونەوە چین؟
تێکڕای پلەی گەرمی هەر دەیەیەک بە بەراورد لەگەڵ هێڵی بنەڕەتی 1961-1990 — کەشوهەوای ئاسایی 30 ساڵە. ناتەواوییەکی ئەرێنی بەو مانایەیە کە دەیە لە هێڵی بنەڕەتی گەرمتر بووە. هێڵکارییەکان و هێڵکارییەکانی ڕووبەر ئەم ناتەواوییانە دەکێشن: شینێکی فێنک لە خوار هێڵی بنەڕەتییەوە، سووری گەرم لە سەروویەوە.
ڕیزبەندی چۆن بنیات دەنرێت؟
شارەکان بەپێی ڕێژەی گەرمبوونەوەیان (پلەی سەدی/دەیە) ڕێکدەخرێن. "گەرمبوونەوە خێراتر لە N%" ڕێژەی سەدی شارێکە لە نێوان هەموو شارە داپۆشراوەکاندا. ڕوانگەی وڵات شارەکانی هەر وڵاتێک کۆدەکاتەوە. پلە جێگیرە و جیهانییە، بۆیە فلتەرکردن یان ڕیزکردن هەرگیز ناگۆڕێت "تۆ #123یت لە سەرانسەری جیهاندا."
"پشکنینی هەر شوێنێک لەسەر زەوی" چییە؟
سندوقی گەڕان هەر شوێنێک کە تۆ دەینووسیت جیۆکۆد دەکات و تۆماری خۆی 1940 دەکێشێت- تۆماری خۆی ڕاستەوخۆ لە Open-Meteo، ڕەوتەکە لە وێبگەڕەکەتدا حیساب دەکات - بۆیە تەنانەت شارۆچکە زۆر بچووکەکان بۆ کۆمەڵە پێش دروستکراوەکە وەڵامێکی ڕاستەقینە و تازە حیسابکراو بەدەست دەهێنن.
سنووری ئەمە چییە؟
شیکاری دووبارە وەک یەک وێستگەی کەشوهەوا نییە: تێکڕای خانەی تۆڕە، بۆیە کاریگەرییە زۆر ناوخۆییەکان (دۆڵی تایبەت، دوورگەیەکی گەرمی شار بچووکتر لە خانەکە) نەرم دەکرێن. ڕەوتەکانی سەرووی ٨٥ ساڵ بەهێزن، بەڵام هەر ساڵێک نابێت زۆر لە نزیکەوە بخوێنرێتەوە. ئامارەکان باس لە گەرمبوونەوە دەکەن کە یەکێکە لە بەشەکانی گۆڕانی کەشوهەوا.
ئایا سەرچاوە کراوەیە؟
بەڵێ. بۆری تەواو — هێنانی داتا، حیسابکردنی ڕەوت و درووستکردنی لاپەڕە — لەسەر GitHub دایە.
Report an error or suggestion
Spotted something wrong, or have an idea to improve the site? Send it to us as a GitHub issue.