Buli kibuga kyasengekebwa okusinziira ku sipiidi gye kibuguma: omuze mu °C buli myaka kkumi okuyita mu 1940-2025. Noonya ebibyo.
Mu buli lunyiriri: okubuguma kwonna okuva mu 1940, n’emirundi emeka egy’omuwendo gw’ensi yonna ogw’ekibuga ekifo we kibuguma (2x = emirundi ebiri egy’amangu).
Endowooza bbiri ez’ebifo bye bimu: okubuguma mu likodi enzijuvu, n’omutindo ogw’omulembe (okuva mu 1975) IPCC ne WMO gwe bajuliza - kireka ebweru okunnyika kw’omukka okunyogovu okw’omu makkati g’ekyasa okunyweza omuze gwa likodi enzijuvu.
| # | Ekibuga | Ensi | °C / emyaka kkumi |
|---|
Tewali kibuga kikwatagana na kunoonya okwo.
Ebibuga byokka ebirina ebiwandiiko by’emyaka 10+n’ensi emanyiddwa bye biteekeddwa mu nsengeka, kale ebifo ebitonotono ebirina data entono tebinnaba kuwandiikibwa.
Buli nsi yasengekebwa okusinziira ku sipiidi ebibuga byayo gye bibuguma ku kigero: omuze gwa °C buli myaka kkumi mu 1940-2025. Noonya ebibyo.
Mu buli lunyiriri: okubuguma kwonna okuva mu 1940, n’emirundi emeka egy’omuwendo gw’ensi yonna ogw’ekibuga ekifo we kibuguma (2x = emirundi ebiri egy’amangu).
Endowooza bbiri ez’ebifo bye bimu: okubuguma mu likodi enzijuvu, n’omutindo ogw’omulembe (okuva mu 1975) IPCC ne WMO gwe bajuliza - kireka ebweru okunnyika kw’omukka okunyogovu okw’omu makkati g’ekyasa okunyweza omuze gwa likodi enzijuvu.
| # | Ensi | Ebibuga | °C / emyaka kkumi |
|---|
Tewali kibuga kikwatagana na kunoonya okwo.
Ensi yo ebuguma etya?
Global & regional climate dashboard
Chati ze zimu, nga zikuŋŋaanyiziddwa mu nsi yonna era okusinziira ku kitundu ky’embeera y’obudde ekya latitude mu bibuga 20,893. Emiwendo gya bbugumu obutakwatagana: buli kibuga okusinziira ku kyakyo ekya 1961-1990 ekya bulijjo, olwo ne kiweebwa wakati.
Buli zooni’s smoothed annual temperature anomaly okusinziira ku 1961-1990 normal. Okulinnya ennyo kitegeeza okubuguma amangu.
Buli mwaka bw’ogeraageranya ne 1961-1990 average: ebbaala emmyufu ebuguma, bbululu cooler. Okukyuka okuva ku bbululu okusinga okudda ku bbululu okusinga kwe kubuguma.
Omusono gumu buli mwaka, ogwa langi olw’okuva kwagwo okuva ku average ya 1961-1990: blue cooler, red warmer. Okukyuka okuva ku bbululu okudda ku kiragala kwe kubuguma.
Gridi y’emu, naye buli mwezi gupimibwa ku gwagwo ogwa 1961-1990 ogwa bulijjo, kale enkyukakyuka yokka eraga (emmyufu ebuguma okusinga bulijjo, bbululu ennyogovu), enzirukanya ya sizoni eggyiddwawo.
Geraageranya ebibuga bibiri
Buli curve ye city’s yearly anomaly vs its own 1961-1990 baseline, kale ebifo ebirina embeera y’obudde ey’enjawulo bigeraageranya mu bwenkanya.
Engeri kino gye kikola
Engeri data emabega wa chati zino gye yakung’aanyizibwamu, n’ennamba kye zitegeeza.
Omukutu guno gulaga ki?
Engeri ebibuga ebinene mu nsi gye byabugumamu okuva mu 1940. Buli kibuga kifuna omutindo gwakyo ogw’ebbugumu ogw’ekiseera ekiwanvu, okubuguma kwakyo okuva mu 1940, enkola yaakyo ey’emyaka kkumi ku kkumi, n’eddaala lyakyo mu bibuga byonna ebibikkiddwa.
Data eva wa?
API y’obudde ey’ebyafaayo eya Open-Meteo, ekola ERA5 okuddamu okwekenneenya embeera y’obudde okukolebwa ECMWF ne Copernicus. Ya bwereere era terimu bisumuluzo. Buli kibuga kikozesa ebbugumu ly’empewo eri okumpi n’ettaka erya buli lunaku (empewo eri mita nga 2 waggulu w’ettaka, obugulumivu obw’omutindo gw’obudde) mu kifo we kiri, okuva nga 1 January 1940 okutuuka ku mwaka gwa kalenda ogusembayo ogujjuvu.
"Okuddamu okwekenneenya" kye ki?
Okuddamu okuzimba embeera y’obudde eyayita mu mubiri: enkola y’obudde eziyizibwa okwetegereza okw’ebyafaayo (siteegi, emmeeri, bbaluuni, setilayiti) okufulumya ebbugumu buli wamu ku giridi eya bulijjo (nga 25 km), ne nga tewali siteegi yonna eyimiridde. Y’engeri ey’omutindo bannassaayansi b’embeera y’obudde gye banoonyerezaamu enkyukakyuka ez’ekiseera ekiwanvu.
Lwaki tewali data nga 1940 tannatuuka?
ERA5, okuddamu okwekenneenya ekifo kino kwe kikozesa, mu kiseera kino kutuuka emabega mu 1940 (ECMWF egenda kugigaziya mpolampola okutuuka mu makumi g’emyaka egyasooka). Okutandika mu 1940 era kiwa buli kibuga likodi y’emu etakyukakyuka ey’emyaka nga 85, nga kino kiwanvu ekimala okupima omuze gw’ebbugumu ogw’amaanyi. Data eyasooka ddala eriwo (NOAA Twentieth Century Reanalysis egenda okutuuka mu 1836, era siteegi ntono zikwata ebiwandiiko by’ebyasa ebingi), naye ewummudde ku kwetegereza okutono, nga tekunnabaawo setilayiti era etwala obutali bukakafu obunene, kale tegagattibwa mu ERA5 series wano: enkola n’ensengekera z’ensobi zaawukana. Ekibuga we kituuka nga kikutte emu ku likodi ezo empanvu, omuko gwakyo gukituuma erinnya.
Nsoma ntya ebipande?
Ezo eziddirira zigabana grammar ennyangu. Ekipande ky’ekitundu ky’emyaka ekkumi n’emisono gy’okubuguma biraga buli myaka kkumi bw’ogeraageranya n’ekigero kya 1961–1990: bbululu ennyogovu wansi waakyo, emmyufu ebuguma waggulu waakyo, kale okudduka kw’emmyufu ku ddyo kwe kubuguma okwakakolebwa. Omuze mu °C / emyaka kkumi y’engeri ekifo gye kibugumamu amangu; omugatte okuva mu 1940 gwe gubuguma okutwalira awamu. Buli kipande era kirina ebigambo ebimpi wansi waakyo nga kinnyonnyola bye kiraga.
Omuze gw’emyaka kkumi ogwa °C / gutegeeza ki?
Omusenyu gwa layini engolokofu gutuuka mu bbugumu erya buli mwaka okuva mu 1940 okutuuka leero, nga gulagibwa nga diguli z’ebbugumu buli myaka kkumi. Ekibuga ekiri ku +0.3 °C/emyaka ekkumi kibugumye nga 2.5 °C mu likodi y’emyaka ~85.
Biki ebitali bituufu eby’emyaka ekkumi n’emisono egy’ebbugumu?
Buli myaka kkumi ebbugumu erya wakati bwe ligeraageranyizibwa ku 1961–1990 baseline — standard 30-year climate normal. A positive anomaly kitegeeza nti emyaka kkumi gyali gya bbugumu okusinga baseline. Emisono n’ebipande by’ekitundu bikuba ebitali bituufu bino: bbululu ennyogovu wansi w’omusingi, emmyufu ebuguma waggulu waayo.
Ensengeka zizimbibwa etya?
Ebibuga biragiddwa okusinziira ku kigero kyabyo eky’ebbugumu (°C/decade). "Okubuguma amangu okusinga N%" kitundu kya kibuga mu bibuga byonna ebibikkiddwa. Endowooza y’eggwanga egatta ebibuga bya buli ggwanga. Rank is fixed and global, kale okusengejja oba okusunsula tekukyuka "oli #123 mu nsi yonna."
"Kebera ekifo kyonna ku Nsi" kye ki?
Ekibokisi ky’okunoonya geocodes ekifo kyonna ky’owandiika era ne kisika likodi yaakyo eya 1940– butereevu okuva mu Open-Meteo, nga kibalirira omuze mu browser yo — kale n’ebibuga ebitono ennyo ku seti eyazimbibwa nga tebinnabaawo bifuna eky’okuddamu ekya nnamaddala, ekipya ekibalirirwa.
Kino kkomo ki?
Okuddamu okwekenneenya si kye kimu ne siteegi emu ey’obudde: ye average ya grid-cell, kale ebikosa eby’omu kitundu ennyo (ekiwonvu ekigere, ekizinga ky’ebbugumu mu kibuga ekitono okusinga cell) bigonjoolwa. Emitendera egisukka mu myaka 85 ginywevu, naye omwaka gwonna ogumu tegulina kusomebwa nnyo. Ebibalo bino byogera ku bbugumu, nga kino kye kimu ku bitundu by’embeera y’obudde ekyukakyuka.
Ddala kibeera kya open source?
Yee. Payipu enzijuvu — okuleeta data, okubalirira omulembe n’okukola empapula — eri ku GitHub.
Report an error or suggestion
Spotted something wrong, or have an idea to improve the site? Send it to us as a GitHub issue.