O nu'u uma e fa'avasega i le saoasaoa o le mafanafana: o le tulaga i le °C i le sefulu tausaga i luga ole 1940-2025. Su'e lau.
I laina ta'itasi: fa'amafanafanaina atoa talu mai le 1940, ma fa'afia taimi e fa'amafanafanaina ai se nofoaga (2x = fa'alua le saoasaoa).
E lua vaaiga i nofoaga lava e tasi: mafanafana i luga o le faʻamaumauga atoa, ma le fua faʻaonaponei (talu mai le 1975) o loʻo taʻua e le IPCC ma le WMO - e tuʻu ese ai le malulu o le aerosol i le ogatotonu o le seneturi lea e faʻateleina ai se faʻamaumauga atoa.
| # | Aai | Atunuu | °C / sefulu tausaga |
|---|
E leai se aai e fetaui ma lena sailiga.
Na'o 'a'ai e 10+tausaga o fa'amaumauga ma se atunu'u ta'uta'ua o lo'o fa'avasegaina, o lea e le'i lisiina ai ni nai nofoaga fa'atasi ai ma fa'amaumauga.
O atunuu uma e fa'avasega i le saoasaoa o le mafanafana o ona 'a'ai i le averesi: o le tulaga i le °C i le sefulu tausaga i luga ole 1940-2025. Su'e lau.
I laina ta'itasi: fa'amafanafanaina atoa talu mai le 1940, ma fa'afia taimi e fa'amafanafanaina ai se nofoaga (2x = fa'alua le saoasaoa).
E lua vaaiga i nofoaga lava e tasi: mafanafana i luga o le faʻamaumauga atoa, ma le fua faʻaonaponei (talu mai le 1975) o loʻo taʻua e le IPCC ma le WMO - e tuʻu ese ai le malulu o le aerosol i le ogatotonu o le seneturi lea e faʻateleina ai se faʻamaumauga atoa.
| # | Atunuu | A'ai | °C / sefulu tausaga |
|---|
E leai se aai e fetaui ma lena sailiga.
O fa'afefea le mafanafana o lou atunu'u?
Global & regional dashboard o le tau
O siata tutusa, fa'apotopoto i le lalolagi atoa ma sone latitudinal climate i 20,893 taulaga. O fa'atauga o fa'aletonu o le vevela: 'a'ai ta'itasi fa'asaga i lona lava 1961-1990 masani, ona fa'atatau lea.
O sone ta'itasi fa'alelei le vevela fa'aletausaga fa'atusatusa i lona 1961-1990 masani. O le a'e tifato o lona uiga o le fa'amafanafana vave.
O tausaga taʻitasi faʻatusatusa i le 1961-1990 averesi: faʻamau mumu e mafanafana, lanumoana malulu. O le suiga mai le tele o le lanumoana i le tele o le mumu o le mafanafana.
Tasi le ta'i i le tausaga, e valivali i lona alu'ese mai le 1961-1990 averesi: lanumoana malulu, mumu mumu. O le suiga mai le lanumoana i le mumu o le mafanafana.
Fa'asologa tutusa, ae o masina ta'itasi e fua i lona lava 1961-1990 masani, o lea na'o le suiga o lo'o fa'aalia (mumu vevela nai lo le masani, lanumoana malulu), aveese le taamilosaga o le vaitau.
Faatusatusa aai e lua
O pi'o ta'itasi o le fa'aletausaga fa'aletausaga a le taulaga ma lona lava laina fa'avae 1961-1990, o lea e fa'atusatusa lelei ai nofoaga e eseese tau.
Auala e aoga ai
Na fa'afefea ona aoina fa'amaumauga i tua o nei siata, ma le uiga o numera.
O le a le mea o loʻo faʻaalia e lenei saite?
Le fa'afefeteina o 'a'ai tetele o le lalolagi talu mai le 1940. E maua e 'a'ai ta'itasi lona tulaga umi o le vevela, lona mafanafana talu mai le 1940, lona fa'asologa o le sefulu tausaga i le sefulu, ma lona tulaga i totonu o 'a'ai uma ua ufitia.
O fea e maua mai ai fa'amaumauga?
O le Open-Meteo historical weather API, lea e tautuaina le ERA5 climate reanaly gaosia e ECMWF ma Copernicus. E leai se totogi ma leai se ki. E fa'aogaina e 'a'ai ta'itasi le fua faatatau o le vevela o le ea i aso ta'itasi (le ea pe a ma le 2 mita i luga a'e o le eleele, le maualuga o le va'ai tau) i lona nofoaga, mai le 1 Ianuari 1940 i le tausaga fa'akalena atoa mulimuli.
O le a le "toe iloiloga"?
O le toe fa'aleleia o le tau ua tuana'i: o le fa'ata'ita'iga o le tau e fa'atapula'aina ona o fa'amatalaga fa'asolopito (nofoaga, va'a, paluni, satelite) e maua ai le vevela i so'o se mea i luga o se fa'asologa masani (e tusa ma le 25 km), tusa lava pe leai se nofoaga e tu ai. O le auala masani lea e su'esu'e ai e saienitisi o le tau suiga umi.
Aisea e leai ai ni faʻamatalaga aʻo leʻi oʻo i le 1940?
O le ERA5, o le toe iloiloga o loʻo faʻaogaina e lenei 'upega tafaʻilagi, o loʻo oʻo nei i tua i le 1940 (ECMWF o loʻo faasolosolo malie ona faʻalauteleina i le tele o tausaga talu ai). Amata i le 1940 e maua ai foʻi i aai taʻitasi le faʻamaumauga tumau tutusa e tusa ma le 85 tausaga, lea e lava le umi e fuaina ai le malosi o le vevela. O faʻamatalaga muamua o loʻo i ai (le NOAA Twentieth Century Reanalysis e oʻo atu i le 1836, ma o nai nofoaga o loʻo umia faʻamaumauga e tele-seneturi), ae o loʻo faʻalagolago i luga o vaʻavaʻa, suʻesuʻega muamua-satelite ma faʻateleina le le mautonu, o lea e le tuʻufaʻatasia i le ERA5 faasologa iinei: o auala ma mea sese e eseese. O le mea e tupu e umia e se aai se tasi o na faamaumauga umi, e faaigoa e lona itulau.
E faapefea ona ou faitau i siata?
O mea faifaipea e fa'asoa se kalama faigofie. O le siata o le eria o le sefulu tausaga ma le vevela o loʻo faʻaalia i le sefulu tausaga taʻitasi pe a faʻatusatusa i le 1961–1990 averesi: lanumoana malulu i lalo, mumu mafanafana i luga aʻe, o lona uiga o le mumu i le itu taumatau o le mafanafana lata mai. O se fa'asologa i le °C / decade o le saoasaoa lea o le mafanafana o se nofoaga; o le aofa'i talu mai le 1940 o le aofa'i o le mafanafana o le aotelega. O siata ta'itasi e iai fo'i se fa'amatalaga pu'upu'u i lalo e fa'amatala ai mea o lo'o fa'aalia.
O le a le uiga o le °C / decade trend?
O le fa'ata'atiaga o se laina sa'o e fetaui i le averesi o le vevela o tausaga ta'itasi mai le 1940 e o'o mai i aso nei, e fa'aalia o tikeri o le mafanafana i le sefulu tausaga. O se aai i le +0.3 °C/sefulu tausaga ua mafanafana e tusa ma le 2.5 °C i luga o le ~85-tausaga faamaumauga.
O a ni fa'aletonu o le sefulu tausaga ma fa'a mafanafana?
Ole fua ole vevela ole sefulu tausaga ta'itasi pe a fa'atusatusa ile 1961–1990 baseline —le tulaga masani ole tau e 30 tausaga. O se anomaly lelei o lona uiga o le sefulu tausaga na sili atu le mafanafana nai lo le laina faavae. O ta'i ma siata a le eria e tusi ai fa'aletonu nei: lanumoana malulu i lalo ole laina fa'avae, mumu mafanafana i luga a'e.
E fa'afefea ona fausia le fa'avasegaga?
O taulaga e fa'atonu e ala i lo latou vevela (°C/sefulu tausaga). "Fa'amafanafana vave nai lo le N%" o le pasene a le taulaga i totonu o 'a'ai uma e ufitia. O le va'aiga a le atunu'u e tu'ufa'atasia ai 'a'ai ta'itasi. O le tulaga e fa'amautu ma fa'avaomalo, o lea e le suia ai le fa'avasegaina po'o le fa'avasegaina "o oe #123 i le lalolagi atoa."
O le a le "siaki soo se nofoaga i le lalolagi"?
O le pusa su'esu'e e fa'avasega so'o se nofoaga e te ta'itusi ma toso sa'o mai le 1940-fa'amaumauga mai Open-Meteo, fa'avasega le aga i lau su'esu'ega - e o'o fo'i i nu'u e la'ititi tele mo le seti na mua'i fausia e maua se tali moni, fou fa'atatau.
O a ni tapulaa o lenei mea?
E le tutusa le toe su'esu'ega ma se nofoaga e tasi o le tau: o se fa'asologa o sela, o lea e fa'amalieina ai a'afiaga fa'apitonu'u (se vanu fa'apitoa, o se motu vevela i le taulaga e la'ititi nai lo le sela). O fa'asologa i luga ole 85 tausaga e malosi, ae so'o se tausaga e tasi e le tatau ona faitau fa'atasi. O fuainumera o loʻo faʻamatalaina le mafanafana, o se tasi lea o vaega o le suiga o le tau.
O se puna tatala?
Ioe. Ole laina paipa atoa - su'e fa'amatalaga, fa'asologa o fa'asologa ma le fa'atupuina o itulau - o lo'o i luga ole GitHub.
Report an error or suggestion
Spotted something wrong, or have an idea to improve the site? Send it to us as a GitHub issue.