Doroba rin’wana na rin’wana ri vekiwile hi ndlela leyi ri kufumelaka hi rivilo ha yona: ntshamiseko wa °C hi khume ra malembe eka 1940-2025. Lava ya wena.
Eka layini yin’wana na yin’wana: ku kufumela hinkwako kusukela hi 1940, na leswaku ndzhawu yin’wana yi kufumela kangani (2x = kambirhi hiku hatlisa).
Mavonelo mambirhi ya tindzhawu leti fanaka: ku kufumela eka rhekhodo leyi heleleke, na mpimo wa manguva lawa (kusukela hi 1975) lowu IPCC na WMO va tshahaka - swi tshika ku kufumela ka aerosol dip yale xikarhi ka lembe xidzana leswi tisaka ntshamiseko wa rhekhodo leyi heleleke.
| # | Dorobankulu | Tiko | °C / khume ra malembe |
|---|
Ku hava doroba leri fambisanaka ni ku lavisisa koloko.
I madoroba ntsena lawa ya nga na tirhekhodo ta malembe ya 10+na tiko leri tivekaka lama vekiweke, hikwalaho tindhawu ti nga ri tingani leti nga na data yo tala a ti si xaxametiwa.
Tiko rin’wana na rin’wana ri vekiwile hi ndlela leyi madoroba ya rona ya kufumelaka hi rivilo ha yona hi xiringaniso: ntshamiseko wa °C hi khume ra malembe eka 1940-2025. Lava ya wena.
Eka layini yin’wana na yin’wana: ku kufumela hinkwako kusukela hi 1940, na leswaku ndzhawu yin’wana yi kufumela kangani (2x = kambirhi hiku hatlisa).
Mavonelo mambirhi ya tindzhawu leti fanaka: ku kufumela eka rhekhodo leyi heleleke, na mpimo wa manguva lawa (kusukela hi 1975) lowu IPCC na WMO va tshahaka - swi tshika ku kufumela ka aerosol dip yale xikarhi ka lembe xidzana leswi tisaka ntshamiseko wa rhekhodo leyi heleleke.
| # | Tiko | Madoroba | °C / khume ra malembe |
|---|
Ku hava doroba leri fambisanaka ni ku lavisisa koloko.
Xana tiko ra ka n’wina ri kufumela njhani?
Dashboard ya maxelo ya misava hinkwayo & ya xifundzha
Tichati leti fanaka, leti hlengeletiweke emisaveni hinkwayo na hi ndhawu ya maxelo ya latitude eka madoroba ya 20,893. Mimpimo i ku nga tolovelekangi ka mahiselo: doroba rin’wana na rin’wana ku hambana na ra rona ra 1961-1990 normal, kutani ri va na xiringaniso.
Zoni yin’wana na yin’wana ya smoothed annual temperature anomaly ku hambana na 1961-1990 normal ya yona. Ku khandziya loku nga ni swiganga swi vula ku kufumela hi ku hatlisa.
Lembe na lembe loko ku pimanisiwa na xiringaniso xa 1961-1990: ti bars to tshwuka ta kufumela, ta blue cooler. Ku cinca kusuka eka ngopfu ngopfu ya wasi kuya eka yotshuka ngopfu i ku kufumela.
Stripe yin’we hi lembe, yiva na muhlovo hiku hambana ka yona kusuka eka avhareji ya 1961-1990: blue cooler, red warmer. Ku cinca kusuka eka muhlovo wa wasi kuya eka wo tshwuka i ku kufumela.
Gridi yin’we, kambe nhweti yin’wana na yin’wana yi pimiwa kuya hi ntolovelo wa yona wa 1961-1990, kutani ntsena ku cinca loku kombisaka (ku kufumela ko tshwuka kutlula ntolovelo, ku kufumela ka wasi), xirhendzevutani xa tinguva xi susiwile.
Ringanisa madoroba mambirhi
Curve yin’wana na yin’wana i anomaly ya lembe na lembe ya doroba rero vs baseline ya yona ya 1961-1990, hikokwalaho tindzhawu letingana maxelo yohambana hambana ti pimanisa kahle.
Ndlela leyi leswi swi tirhaka ha yona
Ndlela leyi datha leyi nga endzhaku ka tichati leti yi hlengeletiweke ha yona, na leswi tinomboro ti vulaka swona.
Xana sayiti leyi yi kombisa yini?
Ndlela leyi madoroba lamakulu ya misava ma kufumelaka ha yona ku sukela hi 1940. Doroba rin’wana ni rin’wana ri kuma ntshamiseko wa rona wa mahiselo ya nkarhi wo leha, ku hisa ka rona ku sukela hi 1940, xivumbeko xa rona xa malembe ya khume hi khume ni xiyimo xa rona exikarhi ka madoroba hinkwawo lama funengetiweke.
Xana data yi huma kwihi?
API ya maxelo ya matimu ya Open-Meteo, leyi tirhelaka nxopaxopo wa maxelo wa ERA5 lowu humesiweke hi ECMWF na Copernicus. I mahala naswona a yi na xilotlelo. Doroba rin’wana na rin’wana ri tirhisa mahiselo ya siku na siku ya moya wale kusuhi na vuandlalo (moya lowu nga kwalomu ka 2 wa timitara ehenhla ka misava, ku tlakuka ka xiyimo xa maxelo) eka ndzhawu ya rona, kusukela hi 1 January 1940 kuya eka lembe ro hetelela leri heleleke ra khalendara.
Xana "reanalysis" i yini?
Ku pfuxetiwa loku nga cincekiki hi tlhelo ra nyama ka maxelo ya nkarhi lowu hundzeke: modele wa maxelo wu siveriwa hi ku langutisisa ka matimu (switichi, swikepe, tibaluni, tisathelayiti) ku humesa mahiselo hinkwako eka giridi ya ntolovelo (kwalomu ka 25 km), hambi laha ku nga riki na xitichi lexi tshameke xi yima. I ndlela leyi tolovelekeke leyi vativi va maxelo va dyondzaka ha yona hi ku cinca ka nkarhi wo leha.
Ha yini ku nga ri na data emahlweni ka 1940?
ERA5, reanalysis leyi ndzhawu leyi yi yi tirhisaka, sweswi yi fika endzhaku eka 1940 (ECMWF yi yi ndlandlamuxa hakatsongotsongo kuya eka makume ya malembe yale mahlweni). Ku sukela hi 1940 swi tlhela swi nyika doroba rin’wana ni rin’wana rhekhodo leyi fanaka leyi nga cincekiki ya kwalomu ka malembe ya 85, leyi leheke ku ringana ku pima mukhuva lowu tiyeke wa ku hisa. Data ya khale yi kona (NOAA Twentieth Century Reanalysis yi anama kuya fika hi 1836, naswona switichi swintsongo swikhome tirhekhodo ta malembe xidzana yotala), kambe yitshama eka swivono leswintsongo, swale mahlweni ka sathelayiti naswona yi rhwala ku nga tiyiseki lokukulu, hikokwalaho ayi hlanganisiwanga eka nxaxamelo wa ERA5 laha: maendlelo na swiyenge swa swihoxo swa hambana. Laha ku humelelaka leswaku doroba ri khome yin’wana ya tirhekhodo teto to leha, tluka ra rona ri ri thya vito.
Xana ndzi ti hlaya njhani tichati?
Lava va vuyeleriwaka va avelana ririmi ro olova. Chati ya ndzhawu ya khume ra malembe na mitila yo kufumela swikombisa khume rin’wana na rin’wana ra malembe loko ku pimanyisiwa na avhareji ya 1961–1990: muhlovo wo kufumela wa wasi ehansi ka wona, wo tshwuka wo kufumela ehenhla ka wona, kutani ku tsutsuma ka muhlovo wo tshwuka kuya exineneni i ku kufumela ka sweswinyana. Ntshamiseko eka °C / khume ra malembe i ndlela leyi ndhawu yi kufumelaka hi ku hatlisa ha yona; nhlayo hinkwayo ku sukela hi 1940 i ndlela leyi yi kufumelaka ha yona hi ku angarhela. Chati yin’wana ni yin’wana yi tlhela yi va ni marito yo koma ehansi ka yona lama hlamuselaka leswi yi swi kombisaka.
Xana mukhuva wa °C / khume ra malembe wu vula yini?
Ku rhelela ka layini yo kongoma ku nghena eka mahiselo ya le xikarhi ya lembe rin’wana na rin’wana ku sukela hi 1940 ku fikela namuntlha, ku kombisiwa tanihi tidigri ta ku kufumela hi khume ra malembe. Doroba leri nga eka +0.3 °C/khume ra malembe ri kufumela kwalomu ka 2.5 °C eka rhekhodo ya ~85 wa malembe.
Hi swihi swilo leswi nga tolovelekangiki swa khume ra malembe ni swirhendzevutana swo kufumela?
Khume rin’wana na rin’wana ra mahiselo ya xikarhi loko ku pimanyisiwa na 1961–1990 baseline — standard 30-year climate normal. A positive anomaly swivula leswaku khume ra malembe ari kufumela kutlula masungulo. Mitila na tichati ta ndzhawu dirowa ti anomalies leti: muhlovo wo kufumela wa wasi ehansi ka baseline, wo tshwuka wo kufumela ehenhla ka wona.
Xana xiyimo xi akiwa njhani?
Madoroba ya hleriwe hi mpimo wa ku kufumela ka wona (°C/decade). "Ku kufumela hi ku hatlisa ku tlula N%" i phesente ya doroba exikarhi ka madoroba hinkwawo lama funengetiweke. Langutelo ra tiko ri hlanganisa madoroba ya tiko rin’wana ni rin’wana. Rank yi fixed and global, so ku sefa kumbe ku hlela a swi cinci "u #123 emisaveni hinkwayo."
Xana "ku kambela ndhawu yihi na yihi eMisaveni" i yini?
Bokisi ro lavisisa ri geocode ndhawu yin’wana na yin’wana leyi u thayipaka naswona ri koka rhekhodo ya rona ya 1940– hi ku kongoma ku suka eka Open-Meteo, ri hlayela mukhuva eka browser ya wena — kutani hambi ku ri madoroba lamatsongo swinene eka sete leyi akiweke ka ha ri emahlweni ya kuma nhlamulo ya xiviri, leyi ha ku hlayiwaka.
Hi swihi swipimelo swa leswi?
Reanalysis ayi fani na xitichi xin’we xa maxelo: i grid-cell average, hikokwalaho switandzhaku swa ndzhawu swinene (valley yokarhi, urban heat island leyintsongo kutlula cell) ya rhetela. Mikhuva leyi tlulaka malembe ya 85 yi tiyile, kambe lembe rin’wana ni rin’wana a ri fanelanga ri hlayiwa hi vukheta ngopfu. Tinhlayo leti ti hlamusela ku kufumela, ku nga xiphemu xin’wana xa maxelo lama cincaka.
Xana i xihlovo lexi pfulekeke?
Ina. Phayiphi leyi heleleke — ku teka datha, ku hlayela ka trend na ku tumbuluxiwa ka pheji — yi le ka GitHub.
Report an error or suggestion
Spotted something wrong, or have an idea to improve the site? Send it to us as a GitHub issue.